55 lat „Znad Pisy”. Jubileuszowa promocja podwójnego numeru już 27 listopada

Średniowieczny zamek, dawne mazurskie słowa i ryba, która zrobiła karierę poza regionem – to tylko część tematów najnowszego wydania „Znad Pisy”. Promocja podwójnego numeru 31–32 stanie się zarazem okazją do świętowania 55 lat tradycji wydawniczej poświęconej ziemi piskiej.

Organizatorem jubileuszowego spotkania jest Muzeum Ziemi Piskiej. Wydarzenie zaplanowano na 27 listopada 2026 roku, na godz. 18.00, w Hotelu Joseph Conrad w Piszu. W programie znajdą się wykład historyczny, premiera filmu oraz koncert.

Co przygotowano na jubileuszowy wieczór?

Jednym z punktów programu będzie wystąpienie historyka Michała Ostapiuka poświęcone antykomunistycznej konspiracji i społecznemu oporowi w powiecie piskim w latach 1945–1975. Wykład obejmie działalność partyzantów, uczniów, księży i rolników, pokazując, jak różne środowiska uczestniczyły w powojennym oporze.

Podczas spotkania po raz pierwszy zostanie pokazany film „Znad Pisy. 55 lat pamięci”, przygotowany z myślą o jubileuszu. Archiwalne zdjęcia oraz wspomnienia osób związanych z czasopismem przybliżą jego początki, twórców i następne etapy rozwoju. Część artystyczną wypełni koncert „Nuty polskie” w wykonaniu aktorki i wokalistki Magdaleny Smalary.

Wieczór ma przypomnieć nie tylko dzieje samego wydawnictwa, lecz także ludzi, którzy przez lata współtworzyli jego kolejne wydania i pomagali zachować pamięć o przeszłości regionu.

Od lokalnego biuletynu do recenzowanego pisma

Historia wydawnicza rozpoczęła się w 1971 roku. Wówczas Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej wraz z Powiatowym Ośrodkiem Kultury zainicjowały publikację „Komunikatów”. Z niewielkiego biuletynu wyrosło z czasem czasopismo społeczno-kulturalne, którego tradycję kontynuuje dziś „Znad Pisy”.

Kolejny ważny etap nastąpił w 1995 roku, gdy Muzeum Ziemi Piskiej wznowiło wydawanie pisma w nowej formule. Pierwszym redaktorem naczelnym został Mieczysław Kulęgowski, a po nim stanowisko objął dr Waldemar Brenda. Od 2017 roku pracami redakcji kieruje dr Aneta Karwowska, dyrektor muzeum.

Przez kolejne lata zmieniała się zarówno zawartość czasopisma, jak i jego wygląd. Obecnie „Znad Pisy” ukazuje się w pełnym kolorze, ma radę naukową, a publikowane artykuły są oceniane przez specjalistów. Na jego łamach zamieszczało teksty ponad 200 autorów, w tym naukowcy, historycy i regionaliści zajmujący się przeszłością Mazur.

Co kryje podwójny numer „Znad Pisy”?

Najnowsze wydanie obejmuje zagadnienia od średniowiecza po współczesność. Czytelnicy znajdą w nim materiały o tajemnicach krzyżackiego zamku w Piszu, dziewiętnastowiecznych lękach związanych z końcem świata oraz europejskich losach mazurskiego lina. Osobne miejsce zajmuje zapomniane słownictwo dawnych mieszkańców Mazur.

Autorzy przyglądają się również dziejom ludzi związanych z regionem, jego kulturze i dziedzictwu przyrodniczemu. Różnorodność tematów pokazuje, że kolejne źródła i badania mogą zmieniać sposób patrzenia na przeszłość ziemi piskiej.

Dla muzeum działalność wydawnicza pozostaje częścią szerszej misji: obok ochrony zabytków obejmuje badanie historii, upowszechnianie wiedzy i utrwalanie pamięci o mieszkańcach regionu. Jubileusz jest również okazją do podziękowania wszystkim, którzy przez lata współtworzyli pismo.

Źródło: Urząd Miejski w Piszu